Plener: Przyroda w Kwietniu

by Karolina Kijak

Pierwszego dnia kwietnia słońce wschodzi około 6:12, zachodzi około 19:09. Długośc dnia wynosi więc już blisko 13 godzin. W ostatnim dniu wschód wypada około 5:08, natomiast zachód około 20:00. Dzień więc wydłuża się w ciągu kwietnia prawie o dwie godziny.

makolągwy na kwitnącej jabłoni, kartka ze szkicownika

Z początkiem kwietnia znikają zwykle z pól resztki śniegu. Rzadko tylko zima przeciąga się do połowy kwietnia i na drugą połowę miesiąca przypadają roztopy. Przy wczesnej wiośnie niejednokrotnie zdarzają sie w kwietniu ochłodzenia z przelotnymi opadami opadami śniegu. Rzeki, jeśli w ogóle zamarzły, są już zwykle z początkiem kwietnia uwolnione z lodowych okowów. Większymi rzekami zwykle wówczas spływa kra. Wody, mętnieją, wzbierają i często pod koniec miesiąca rozpoczynają się wiosenne wylewy, szczególnie w okolicach podgórskich.

Klucz gęsi, ilustracja z gry planszowej „Łąka”

Kwiecień jest na ogół w Polsce miesiącem chłodnym. Jeśli nawet w ciągu dnia jest ciepło, noce, poranki i wieczory są zimne, a bardzo często występują przymrozki. Liczba opadów wzrasta w stosunku do poprzednich miesięcy.

Jak juz sama nazwa wskazuje, kwiecień jest miesiącem kwitnienia. Rzeczywiście w kwietniu, a szczególnie w drugiej jego połowie rozkwitają liczne drzewa i krzewy, jak np. brzoza, jodła, klon, grab, tarnina i wiele innych. W lasach liściastych zakwitają liczne wczesno wiosenne byliny, jak fiołek czy zawilec.

zawilec, akwarelowa ilustracja z projektu gry planszowej „Łąka”

W świecie zwierzęcym zachodzi w kwietniu wiele ciekawych zjawisk. większość zwierząt kręgowych i bezkręgowych zakończyła już sezon zimowy. Jelenie i sarny zmieniają właśnie „strój” zimowy na letni. Przyleciało już wiele ptaków zimujących na południu. W kwietniu wracają bociany, jaskółki i wilgi. Liczne gatunki ptaków odbywają gody. Głuszce i cietrzewie zaczęły je juz w końcu marca, w kwietniu jeszcze tokują namiętnie. Liczne ptaki składają w kwietniu jaja. Tak więc w ciepłe słoneczne dni lasy i zarośla wypełniają się odgłosami ptactwa. Szczególnie gwarno jest nad brzegami wód, gdzie gromadzi się ptactwo błotne i wodne.

Tokujący głuszec w leśnej operowej oprawie, ilustracja z gry planszowej „Łąka”

Życie wre w tym czasie również wśród owadów. Nie wszystkie jeszcze się obudziły. Nie wszystkim wystarczają krótkie okresy wysokiej temperatury w ciągu dnia. Słabe jeszcze, szczególnie w pierwszej połowie miesiąca, promienie słońca nie ogrzewają zbyt głęboko ziemi, w której zimują liczne gatunki owadów. Stopniowo jednak w ciagu kwietnia pojawia się coraz więcej gatunków. Niektóre odbywają już swe loty godowe.

Las

Las Liściasty w kwietniu wygląda najpiękniej. Liście na drzewach nie zdążyły sie jeszcze rozwinąć i przesłonić dostepu światła do dna lasu. Wszystkie barwne wczesnowiosenne rośliny runa lasu liściastego, które zaczęły kwitnąć w marcu są teraz w pełni rozkwitu. Kwitną więc masowo błękitna przylaszczka, purpurowe kokorycze, biały zawilec gajowy i zawilec żółty, różowy wawrzynek wilczełyko, ciemnofioletowe fiołki leśne i fiołki wonne, jasnoniebieski barwinek, a po zalanych wodą olszynach wielkie złociste kaczeńce.

krokusy na górskiej polanie, ilustracja do gry planszowej „Łąka”

W warstwie koron nadal kwitną wszystkie drzewa które zaczęły kwitnienie już w marcu a więc olchy, wsztskie topole, wiązy, niektóre wierzby, a przede wszystkim wierzba szara czyli – łoza. Obok nich zaczynają kwitnąć wierzby białe i jesiony. Nieraz już pod koniec kwietnia zaczynaja się pojawiać liście na drzewach i mniej więcej jednocześnie z rozwijaniem się liści zakwitają najważniejsze gatunki drzew tworzące nasze lasy liściaste: grab, dąb szypułkowy, buk i klon zwyczajny. W warstwie krzewów zaczynaja kwitnąć porzeczki czarne i czerwone.

Czasem w prześwietlonych miejscach w lasach lisciastych, spotkać można owocniki pierwszych wiosennych grzybów – smardzy.

smardze, to grzyby które rosną już w kwietniu

W kwietniu ciągle jeszcze ton w lesie nadają ptaki i ssaki. Coraz więcej jednak budzi się do życia bezkręgowców. Gdy tylko ustala się ciepła pogoda, masowo wychodzą ze ściółki chrząszcze z rodziny biegaczowatych. Na polanach leśnych spotyka się motyla cytrynka.

motyl cytrynek, on jako pierwszy budzi się w kwietniu, nawet w marcu

Z koron drzew dobiega śpiew ptaków. Wszystkie teraz zajęte są budową gniazd lub przygotowaniami do tego ważnego w ich życiu momentu. Przez cały ten okres ptaki intensywnie śpiewają, szczególnie samce. Z różnych głosów ptasich wybija się szczególnie śpiew drozda śpiewaka, który siedzi na wierzchołku wysokiego drzewa i wydobywa po kilka razy te same dźwięki, interpretowane na wsi: „filip filip filip trafił trafił trafił”. Drozd śpiewa najintensywniej przed wieczorem. Również wieczorami i przed świtem rozbrzmiewa miły śpiew rudzika. Pod koniec kwietnia w wielu gniazdach zobaczyć już można jaja.

drozd śpiewak, kwietniowa kartka ze szkicownika

Wiele ciekawych zjawisk zachodzi w kwietniu w życiu ssaków leśnych. Niełatwo je zaobserwować. W końcu kwietnia samice dzika rodzą młode. Różnią się one bardzo od dorosłych dzików, gdyż mają jasną sierść z ciemnymi pręgami z boków ciała. łatwiej napotkać sarny, szczególnie gdy kwiecień jest zimny.

You may also like

Leave a Comment